پژوهش کیفی

پژوهش کیفی

تعریف پژوهش کیفی:

تحقیق کیفی ماهیتا اکتشافی است اما داده های اولیه تولید می کند و بینشی به موقعیت مساله و درک آن پدید می آورد،همچنین برای هدف ویژه ی پرداختن به موضوع پیش رو انجام می گیرد.

تفاوت تحقیق کیفی با تحقیق کمی:تحقیق کیفی زمانی مناسب است که با شرایط نامطمئن رو به رو هستیم،نمونه ها کوچک و ناشناسا باشند و دادها نیزدر نهایت به روش غیر آماری تحلیل می گردند.اما در مقابل تحقیق کمی به دنبال تعیین کمیت داده هاست و در پی شواهدی قطعی بر اساس نمونه های شناسا و بزرگ است و از برخی روند های تحلیل های آماری سود می برد.

دلایل انتخاب روش تحقیق کیفی:

برای انتخاب این رویکرد ،پژوهشگر باید شرایط زیر را داشته باشد:

1-پژوهشگر تمایل به انجام کار میدانی گسترده داشته باشد.

2-پژوهشگر قادر باشد در فرآیند پیچیده و وقت گیر تحلیل دادها درگیر شود.

3-بیان نوشتاری تفضیلی درباره دادها را بتواند تدوین کند.

4-از دستورالعملهای ثابت یا شیوه های ویژه پیروی نکند.

 

مراحل تحقیق کیفی:

1-انتخاب موضوع تحقیق و بیان مساله:موضوعات عمدتا در گستره علوم انسانی و اجتماعی  مطرح می گردندو بیشتر با جنبه های عملی  وعاطفی انسان سرو کار دارد.

2-بررسی پیشینه تحقیق :بر خلاف تحقیق کمی که از پیشینه به منظور تعیین جهت گیری طرح تحقیق استفاده می شود در تحقیق کیفی از آن صرفا برای غنی کردن گزارش تحقیق بهره گرفته می شود.

3-بیان اهداف یا سوال تحقیق:طراحی سوالات پژوهشی ((باز))به منظور گوش دادن و درک عمیق شرکت کنندگان .

4-انتخاب طرح تحقیق کیفی و توجیه آن:بگونه ای که مکمل تحقیق کمی بوده و بتوانیم پدیده را عمیق و از جهات گوناگون بررسی کنیم

5-گردآوری ،تحلیل و تفسیر داده ها:چهار نوع اصلی :داده های مصاحبه ای ،داده های مشاهده ای ،داده های اسنادی و داده های حاصل از ابزار دیداری و شنیداری.

6-تهیه گزارش تحقیق و ارزیابی آن:اسامی افراد پاسخ دهنده را پوشانده و به فرآیند پیچیده بیرون کشیدن معنا از داده ها می پردازیم.به عبارت دیگر با استفاده از روش استنباطی ،از برخی حالت ها و نمودهای ویژه جزئی به نمودهای کلی تر تعمیم می دهیم.این نمودها می توانند موضوع ها ،ابعاد،رمزها ویا دسته ها باشد.

 

ویژگی های یک پژوهش کیفی برتر از دیدگاه صاحبنظران:

-استفاده از شیوه های متداول گرد اوری دادها:پژوهشگر اشکال گوناگون دادها را گرد اوری و برای گرد اوری آنها به قدر کفایت به انجام عملیات میدانی بپردازد .در نهایت به اندازه کافی آنها را تنطیم و تلخیص نموده و عرضه نماید.

-انجام پژوهش با توجه به مفروض ها و ویژگی های پژوهش کیفی:پژوهشگر ویژگیهای زیر بنایی پژوهش کیفی را رعایت و با تمرکز بر نظرهای پاسخ دهندگان دادهای را تحلیل کند.

-استفاده از یک سنت پژوهشی:پژوهشگر سنت های پژوهش را شناسایی و حسب مورد برخی  و یا ترکیبی از آنها را به کار گیرد.

مبانی فلسفی تحقیقات (کمی و کیفی):

در پژوهشهای علوم انسانی و علوم رفتاری ،انتخاب رویکرد پژوهش برای پی بردن به واقعیت ،بر پایه دیدگاه فلسفی استوار است.چرا که پژوهشگران پاسخ سوالات زیر بنایی خود را از جمله((ماهیت واقعیت چیست؟))و((ماهیت شناخت چیست؟))و ((چگونه این شناخت بدست می آید؟))را با اتخاذ دیدگاه فلسفی بدست می آورند.

به طور پارادایم های تحقیق کمی و کیفی به چهار گروه اصلی تقسیم می گردند:

الف)اثبات گرایی و پسا اثبات گرایی ،ب)تفسیری،ج)انتقادی،د)پسا ساختگرایی

از آنجا که به لحاظ مبانی روش تحقیق پارادایمهای تفسیری و انتقادی در تحقیقات کیفی کاربرد دارند لذا در چهارچوب دیدگاههای فلسفی،هستی شناسی ،معرفت شناسیو روش شناسی مورد بررسی قرار می گیرند.

1-تفسیری:

هستی شناسی:واقعیت پدیده مادی نیست ،به طور اجتماعی ساخته می شود و می تواند معانی مختلفی داشته باشد.

معرفت شناسی:دانش عینی نیست بلکه ذهنی است.دانش از تعامل بین پژوهشگر و موضوعات پژوهشی حاصل میشود.

روش شناسی:دانش از طریق ارائه تفسیر های مختلف از واقعیت و ایجاد یک الگوی مورد توافق حاصل می گردد.

روشهای پژوهشی:مطالعه موردی،قوم نگاری،گروه های کانون،پدیدار شناسی و تحقیقات تاریخی

2-انتقادی:

هستی شناسی:واقعیت یک پدیده مستقل از ماست ،اما هرگز نمی توانیم به طور کامل به آن پی ببریم.

معرفت شناسی:دانش عینی نیست،بلکه ذهنی است.اما ارزشها و قدرت نقش اساسی در ایجاد دانش ایفا می کند.

روش شناسی:تحقیق در پی شناسایی اثرات قدرت و نابرابری است  و افراد را در برابر شرایط محیطی و اجتماعی توانمند می سازد.

روشهای پژوهش:تحقیقات مشارکتی و اقدام پژوهی ،قوم نگاری و انتقادی

روشهای تحقیقات کیفی در بازاریابی:

الف )روشهای مستقیم:هدف پروژه برای پاسخ دهندگان آشکار می شودو پنهان نیست.

به دو دسته تقسیم می شود:گروه کانون ،مصاحبه عمقی

گروه کانون:مصاحبه ای است با گروه کوچکی ار پاسخ دهندگان که میانجی آموزش دیده ای بحث را به روش طبیعی و ساختار نیافته هدایت می کند.و به لحاظ مبانی روش تحقیق در زمره پارادایم تفسیری قرار می گیرد.

هدف اصلی:کسب بینش در خصوص موضوعات مورد نظر پژوهشگر با گوش دادن به نظرات گروهی از بازار هدف(گروه شناسا) است.

اهمیت:مهمترین روش تحقیق کیفی است و آنقدر محبوب است که خبرگان تحقیقات بازاریابی آن را هم ارز تحقیق کیفی در نظر می گیرند.

ویژگی های گروه کانون:

اندازه گروه:8 تا 12 نفر

ترکیب گروه:همگن

محیط فیزیکی:جو غیر رسمی و آرام

طول دوره:1 تا 3ساعت

ضبط:انواع ضبط کننده های صوتی و تصویری

میانجی:مهارتهای مشاهده ای و ارتباطی میانجی ضروری است.

مزایای گروه کانون:

بی واسطه بودن،کسب دیدگاههای صریح از مشتریان واقعی،تولید گستره وسیعی از اطلاعات و نگرشها ،تولید ایده های تکرار نشدنی و نوآورانه،خود به خودی و بی غل و غش بودن پاسخها.

معایب گروه کانون:

خاطر جمعی و صلابتی که پاسخ گویان با آن سخن می گویند سبب می گردد پژوهشگران یافته را بیشتر قطعی پندارند تا اکتشافی،تعدیل گروه کانون دشوار است،کیفیت نتایج به مهارت میانجی بستگی تام دارد.به دلیل ساختار نیافتگی پاسخ ها رمز گذاری و تحلیل دشوار می گردد.

کاربردهای گروه کانون(دلایل استفاده):

-بررسی ادراک،گرایش و رفتار مصرف کننده در خصوص طبقه ی محصول

-دریافت بازخورد محصول جدید

-ایجاد مفاهیم خلاقانه برای تبلیغات تجاری

-دریافت بازخورد اولیه مصرف کننده در خصوص ترفندهای بازاریابی

-تفسیر نتایج کمی که قبلا بدست آمده

مصاحبه عمقی:

تعریف مصاحبه عمقی:نوعی گفتگوی ساختارنیافته با افرادی است که از مخاطبان هدف برگزیده شده اند،با این تفاوت که برعکس گروه کانون به صورت تک به تک انجام می گردد.این مصاحبه ها از نیم ساعت تا بیش از یک ساعت طول می کشد و تلاش می شود تا انگیزه های نهفته ،پیش داوریها و نگرشها در خصوص موضوعات حساس کشف شود.

کاربردهای مصاحبه عمقی:

-ایجاد محیطی که موضوع ،رک تر و جامع تر بازشود

-ایجاد بینش در خصوص باورها،گرایشها و بازخوردها

-دربازاریابی تجاری تجاری کاربرد خاص دارد.

-در پژوهش های تبلیغاتی که در آن بازخورد حسی عملکرد تبلیغاتی شرکت مهم است ،بسیار سودمند است.

-بحث در مورد موضوعات محرمانه وچالشی

-مصاحبه با رقبا و کارشناسان و یا کودکان

مزایای مصاحبه عمقی:

-در مقایسه با گروه کانون بینش ژرفتری در خصوص انگیزه های نهفته بدست می دهد.

-این روش پاسخ ها را مستقیم به پاسخ دهندگان نسبت می دهد.

-منجر به تبادل رایگان اطلاعات می شود.

-بر خلاف گروه کانون فشار اجتماعی برای هم نوایی و همسویی وجود ندارد.

معایب گروههای کانون:

-یا فتن مصاحبه کننده زبردست مشکل و پر هزینه است.

-کم و کیف نتایج بستگی تام به مهارت مصاحبه کننده دارد.

-تحلیل و تفسیر نتایج سخت است.

-هزینه بر است.

ب)روشهای غیر مستقیم:هدف واقعی پروژه نزد پاسخ گویان پنهان می ماند

فنون فرافکن: شامل:فنون تداعی،فنون تکمیل،فنون ساخت،فنون بیانگر

-در فنون تداعی،فهرستی از لغات یا تصاویر را به فرد می دهند و از وی می خواهند در پاسخ،نخستین چیزی را که به ذهنش می رسد، بر زبان آورد.تداعی لغات شناخته شده ترین این فنون است که در آن به پاسخ دهنگان فهرستی از لغات را یک به یک می دهند و از آنها می خواهند اولین واژه ای را که به ذهنشان می رسد را بگویند. در نهایت پژوهشگر این داده هارا بر اساس فراوانی پاسخ ها ،میزان تامل پیش از پاسخ گویی و موارد بی پاسخ،تحلیل می نماید و تداعی ها را به مطلوب ،نامطلوب یا پوچ دسته بندی می کند.

-فنون تکمیل:گسترده ترین و طبیعی ترین فنون تداعی هستند که جزئیات بیشتری از احساسات و باور های نهفته فرد را آشکار می کنند.به این ترتیب که از پاسخ دهنده می خواهند جمله ،بند،یا داستانکی را کامل کند.

-فنون ساخت:پاسخ دهنده باید برای تصویر یا کارتونی پاسخ بسازد.با این تفاوت که نسبت به فنون تداعی یا تکمیل،ساخت اولیه کمتری ارائه می کنند.برای نمونه در فن پاسخ به تصویر،اشخاص یا اشیایی را در تصویر نشان می دهند و از پاسخ دهندگان می خواهند شرح،گفتگو و یا داستانکی برای آن بنویسند.

-فنون بیانگر:در این فن به پاسخ دهندگان موقعیت تصویری یا کلامی می دهند و از آنها می خواهند احساسات یا نگرش های دیگران –نه نگرشها و احساسات خود-را به آن ارتباط دهند.دو فن بیانگر اصلی ،نقش گذاری و فن سوم شخص است.در نفش گذاری از پاسخ دهنگان می خواهند نقشی را بازی کنند یا رفتار دیگری را وانمود کنند.درفن سوم شخص به پاسخ دهندگان موقعیت تصویری یا کلامی نشان می دهند و از آنها می خواهند به جای اینکه مستقیما باورها و نگرشهای خود را بیان کنند ،باورها و نگرشها را به شخص سومی پیوند دهند.این شخص سوم می تواند دوست،همکار،همسایه و یا یک شخص فرضی باشد.

کاربردهای(دلایل استفاده)فنون فرافکن:

1-حساسیت موضوع آنقدر بالا باشد که پاسخ دهندگان نخواهند یا نتوانند رک و راست به پرسشها مستقیم پاسخ گویند.

2-بینش و دریافت ژرف تری از انگیزه ها ،باورها یا نگرشها به دست می دهند.

مزایای فنون فرافکن:

-به پاسخ هایی منتهی می شود که افراد در صورت آگاهی از نیتپرسش گر،نخواهند یا نتوانند پاسخ گویند.

-برخلاف روش مستقیم پاسخ گو قادر نیست پژوهشگر را گمراه کند بنابراین اعتبار پاسخ ها افزایش می یابد.

-به کشف انگیزه ها،باورها،و نگرشهای نهفته در سطح ناخود آگاه منتهی می شود.

معایب فنون فرافکن:

-نیازمند مصاحبه کننده های بسیار آموزش دیده و کارشناسان خبره جهت تحلیل پاسخ ها می باشد و احتمالا پرهزینه است.

-تفسیر پاسخ ها دشوار و وابسته به طرز فکر شخص است.

-نمونه انتخاب شده احتمال دارد شناسا و نماینده واقعی گروه هدف نباشد.

سایر روشهای تحقیقات کیفی:

روش طوفان مغزی:

طوفان مغزی ابزاری محبوب است که از آن برای تولید راه حلهای خلاقانه استفاده می کنیم. که با استفاده از آن می توان ازشیوه های تکراری و الگوهای ایجاد شده ذهنی رهایی یافت. در این روش قصد آنست که شیوه های نگاه کردن به مسائل را توسعه دهیم همچنین از مشکلات حل مساله گروهی اجتناب کنیم.

دلیل استفاده از روش طوفان مغزی:

گروه های متعارف حل مساله می توانند مملو از مشکل باشند .افراد با اعتماد به نفس بالا گروه را غرق و افراد با اعتماد به نفس پایین جهت خشنودی گروه و یا ترس از تمسخر خاموش می مانند.لذا این روش محیطی باز و آزاد را فراهم می آورد که همه افراد تشویق می شوند مشارکت کنند و ایده های فلبداهه خود را ابراز نمایند.

مزایای روش طوفان مغزی:

روش کار:

در طی جلسه هیچگونه انتقادی صورت نمی گیردزیرا قضاوت و تجزیه و تحلیل از تولید ایده های خلاق جلوگیری می کند.اید ها پس از گرد آوری در پایان جلسه ارزیابی می گردند.

مزایای روش طوفان مغزی:

-به افراد کمک می کند تجربه متفاوتی را از همه اعضای تیم در طول حل مساله داشته باشند.

-موجب افزایش غنای ایده ها می شود.

-چون روشی سرگرم کننده است پیوستگی و ارتباط را میان اعضا گروه افزایش می دهد.

معایب روش طوفان مغزی:

-کمتر منجربه ایده های کارا و عملی می گردد

-ایجاد شرایطی برای ابراز ایده ازاد مشکل است و فرد تحت فشار اکثریت قرار می گیرد.

-رعایت قوانین و مقررات توسط اعضا گروه مشکل است و قصور ایشان موجب ناکارآمدی جلسه می گردد.

روش دلفی:

تعریف روش دلفی:در خواست قضاوتهای حرفه ای از متخصصان ناهمگن مستقل در مورد یک موضوع ویژه در سطح بزرگ جغرافیایی با استفاده از پرسشنامه است که تا زمان دستیابی به اجماع نظرات مدام تکرار شود.

عناصر اصلی دلفی:

تکرار:متخصصین حداقل دوبار در مورد سوال مشابه نظر داده تا به اجماع برسند.

پرسشنامه :مجموعه سوالاتی که تدریجی و مرحله به مرحله به خبرگان ارائه می شود.

متخصصین:چهار پانلیست با خصوصیات دانش و تجربه،تمایل ، زمان کافی و مهارتهای ارتباطی موثر

بازخورد :فرصت بازنگری نظرات خود و ارزشیابی نظرات سایرین که جزء مهم در رسیدن به اجماع است.

گمنامی:اطلاعات بدون تماس فیزیکی منتقل و شرکت کنندگان سایر افراد را نمی شناسند و پاسخ های آنان نیز گمنام است.

آنالیز نتایج:پاسخ سوالات مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته و برای طراحی سوال بعدی مورد استفاده قرار می گیرد.این کار در چند مرحله پیاپی صورت می گیرد تا سرانجام کارشناسانبه نقطه توافق معینی دست یابند.

اجماع :رسیدن به اتفاق نظر در مورد یک ایده و یا مشخص کردن تفاوتها

زمان :با توجه به مباحث نظری 4 دور اما عملا با 2 دور خاتمه می یابد.

تیم هماهنگ کننده:گروه نیاز سنج که بر نیازها و اهداف پژوهش اشراف دارد.

مزایای روش دلفی:

ارزان،چند کاره،عینی،بدون تهدیدو آسان برای فهمیدن نظرات و ایده ها

معایب روش دلفی:

ضرورت تلاش و کار زیاد،سیر آهسته،وقت گیر بودن،دشوار بودن کنترل روایی و پایایی

کاربردها(دلایل استفاده)روش دلفی:

-به عنوان ابزار حمایت کننده و مکمل سایر فنون

-در صورتی که پاسخها از قبل مشخص نباشد

-زمانیکه متخصصین علاقه مند و از نظر تکنیکی توجیه شده باشند

-زمانیکه قادر باشیم متخصصین را ازرشته های مختلف انخاب کنیم که در رشته خود متخصص باشند

روش آینده پژوهی:

تعریف آینده پژوهی:مطالعه نظام مند آینده بر پایه اصول،روشها و تکنیک های مدون که توانایی انتخاب هوشمندانه می دهد.به عبارت دیگر به تمام جنبه های پژوهش در باب آینده،آینده پژوهشی اطلاق می شود.

موضوع آینده پژوهی:

آینده های ممکن:آینده هایی که وقوع آنها امکان دارد.

آینده های محتمل:آینده هایی که وقوع آنها از امکان  بیشتری نسبت به سایر آینده های ممکن برخوردار است.

آینده های مطلوب:آینده ای که با ارزشها و آرمانهای مطلوب آینده پژوهان و کارفرمایان آنها همخوانی دارد.

 

مفروضات کلیدی آینده پژوهی:

-آینده پژوهی برای انسانها ضرورت دارد.

-آینده هنوز شکل نگرفته و ما آن را خواهیم ساخت.

-آنچه قابل تصور است امکانپذیر است.

-دیدگاه کل گرایانه

کاربردها و مزایای آینده پژوهی:

-ایجاد تصویری از آینده در ذهن ما

-کمک به تصمیم گیری کار آمد تر

-بررسی پیامد های اعمال و افعال انسان به شکلی نظام مند

معایب  و خطاهای احتمالی روش آینده پژوهی:

-مترادف فرض کردن این روش با آینده نگری یاس و تقدیر

-تاکید صرف بر آینده های مثبت ،غیر عملی و تکاملی

-در شرایط بی اطلاعی مطلق کاربرد ندارد.

 

 

اهمیت مطالعات کیفی رابیان نمایند

• چون در بسیاری از موارد مطالعات کمی پاسخگوی سوالات و نیازهای اطلاعاتی ما نمی باشد

• در برخی موارد انجام الزامات مطالعات کمی مقدور نبوده یا اصولا لازم نیست

• در موارد بسیاری حتی با رعایت الزامات مطالعات کمی نتایج حاصل ارزشمند نخواهد بود

• گاهی انجام یک مطالعه کمی بدون انجام مطالعه کیفی مقدور نمی باشد

 

تحقیقات کیفی راشرح دهد

• مطالعات کیفی عبارتند از استنتاج نتایج از دل مباحث و جملات.

• در این تحقیقات، محقق به دنبال کمّیت یا شمارش پدیده نیست و حتی آن را سنجش و اندازه گیری نمی کند.

• این تحقیقات هیچگونه قابلیت تکرارپذیری و قانونمندی برای تجزیه و تحلیل، آنچنان که در داده های کمی وجود دارد، را نمی پذیرند

• اندازه گیری در تحقیقات کیفی عموماً به شکل دسته بندی یا طبقه بندی صورت می گیرد

تحقيقات كيفي چيست؟

• تحقیقات کیفی تعیین می کنند که X )مجهول یا موضوع مورد مطالعه( چیست؟ و این مجهول در شرایط مختلف چگونه تغییر

می کند، و چرا؟

• این تحقیقات افراد را در موقعیت های کاملاً طبیعی و نه در موقعیت های مصنوعی و آزمایشگاهی مورد مطالعه قرار می دهند

• دراین تحقیقات اغلب چندین شیوه کیفی مورداستفاده قرار میگیرد

• متدهای پژوهشهای کیفی ازدیرباز برای توضیح و تفسیرپدیده های اجتماعی بکار رفته و می روند. ) پذیرش درمان توسط بیمار، تصمیم

گیری توسط مسئولین مراقبتهای بهداشتی (

• روش های پژوهش کیفی و کمی می توانند مکمل یکدیگر باشند

 

 

هدف  مطالعه

مطالعه کمي	مطالعه کيفي
پیش بینی ، تشریح ، توصیف پدیده ها	ايجاد تئوري، روشن نمودن پيچيدگي هاي یک پدیده ، روش ساختن مفاهيم تجربه و پديده
آزمون فرضیه ،جستجو برای یافتن روابط علی	دست یابی به دنیای درونی شرکت کنندگان در تحقیق
اثبات کردن ، اندازه گیری اثر	اکتشاف ( کشف مفاهیم )

سئوالات تحقیق

مطالعه کمي	مطالعه کيفي
چقدر؟	چرا؟
چه وقت؟	چگونه؟

 

موضوعات مورد بررسی

مطالعه کمي	مطالعه کيفي
عملکرد، رفتار و آثار محسوس	انگيزه ها، تجربيات، عواطف و احساسات
----	فرهنگ و ارزش ها

 

نوع داده ها ( بعد از مطالعه

مطالعه کمي	مطالعه کيفي
عینی	ذهنی

نسبت محقق با مورد تحقیق

مطالعه کمي	مطالعه کيفي
مسبتاً جدا و مستقل	درگير با مساله و شرکت کنند در تحقيق
ارتباط ضعي بي محقق و شرکت کننده	تعامل مستقيم با شرکت کنندگان

نمونه گیری

مطالعه کمي	مطالعه کيفي
معمولاً تصادفي	نمومه مبتني بر هدف
حجم ممومه بزرگ	حجم نمومه معمولاً کوچک
نمومه قابل مقايسه با جامعه )تعميم پذير(	ممکن است چندان قابل مقايسه و تعميم به جامعه نباشد )يکتايي(

 

روش جمع آوری داده ها

مطالعه کمي	مطالعه کيفي
پرسشنامه استاندارد فردي از قبل طراحي شده	مشارکت در فرايند مورد تحقيق
مشاهد و چک ليست	سوال باز
مصاحبه رسمي و سازمان یافته	مصاحبه هاي فردي و جمعي
وسايل انداز گيري کمي

 

تجزیه و تحلیل داده ها

مطالعه کمي	مطالعه کيفي
سطوح و طبقات متغير ها معمولا از قبل مشخص شده	سطوح و طبقات متغير ها پس از جمع آوري داد ها قابل تعيين است
عناصر اصلي تحليل اعداد و ارقام هستند	عناصر اصلي تحليل کلمات و عبارات هستند
تحليل داد ها بعد از جمع آوري داد ها	تحليل داد ها همزما با جمع آوري داد ها است

 

استحکام نتایج تحقیق

مطالعه کمي	مطالعه کيفي
بستگي به روايي و پايايي ابزارها و دقت در محاسبه حجم نمومه	بستگي به تاييد اي همامي نتايج توسط شرکت کنندگا ن دارد
با توجه به نتايج آزمون هاي آماري

 

خصوصیات جمع آوری اطلاعات در مطالعات کمی و کیفی

خصوصیات	روش های کمی	روش های کیفی
نمونه	معرف جامعه و معمولا بزرگ	نمونه هدفدار و معمولا کوچک
روش	پرسشنامه استاندارد شده فردی	مصاحبه فردی یا گروهی ،مشاهده ،مطالعه موردی
محدوده جمع آوری اطلاعا ت	ارزیابی تعداد معدودی از عوامل که مورد علاقه محقق است	اطلاعات مورد نیاز توسط محقق تعیین می شود لیکن شرکت کنندگان می توانند آنرا بر اساس ایده و نظرات خود تغییر دهند
تجزیه و تحلیل اطلاعات	اطلاعات جمع آوری شده در دسته های از پیش تعیین شده قرار میگیرند نتایج قابل اندازه گیری است و میتوان آنها را در جداول عددی قرار داد وتحلیل آماری نمود	با ساختار نسبی با روابط غیر رسمی ، تلاش برای دست یافتن به عمق نظرات از مصاحبه شوندگان
تعامل با مصاحبه شوندگان	رسمی و دارای ساختار است

 

 

روشهای مختلف انجام مطالعات کیفی رانام ببرد

 

مصاحبه کیفی ،  تکنیک دلفی  ، تکنیک گروه غیر واقعی  ، گروه کانون ، روش مشاهده

مطالعه موردی

تعداد نمونه ، روش نمونه گیری در مطالعات کیفی

روش نمونه گیری دقیقاً بر اساس اهداف تحقیق تعیین می شود

– تعیین ویژگی

– روش گلوله برف

• بطور معمول در مطالعات کیفی بدنبال قابلیت تعمیم نیستیم

• و تعداد نمونه در هر نوع متفاوت بوده و قاعده سفت و سختی  ندارد

• اما تعیین عمق و طول مدت لازم برای هر مصاحبه یا ...الزامی است

 

مصاحبه  رادرتحقیقات کیفی شرح دهد

 

مصاحبه از پر استفاده ترین تکنیک های کیفی است .

• مصاحبه سه نوع اصلي دارد :

1- ساخت یافته یا داراي ساختار structured

• معمولاً دارای سؤالات با ساختار مشخص می باشد.

• برخی موارد مصاحبه های ساخت یافته جزء تکنیک های مطالعات کمی طبقه بندی

می شوند

2- نیمه ساخت یافته semistructured

• این نوع مصاحبه بر اساس یک ساختار شل اداره شده و دارای سؤالات باز می باشد.

3-مصاحبه عمیق depth interviews

• مصاحبه عمیق از این هم ساختارش کمتر است و ممکن است فقط یک یا دو موضوع را پوشش دهد اما با توضیح و تفسیر بیشتر.

 

در مصاحبه تحقیقات کیفی هدف محقق آن است تا چارچوب معنایي موردنظر مصاحبه شونده را آشکار سازد و نباید برداشت های شخصی مصاحبه کننده، به حساب نظرات مصاحبه شونده گذاشته شود.

• مصاحبه کنندگان تحقیقات کیفی سعی می کنند تا نسبت به زبان و مفاهیم به کار برده شده توسط مصاحبه شونده حساس باشند . تا بدینوسیله دریابند که مفهوم عمیق و

دقیق آنچه مصاحبه شونده می گوید، چیست؟

•بهتر است مصاحبه را با سؤالاتی شروع کرد که مصاحبه شونده راحت تر به آنها پاسخ می دهد و به تدریج به سؤالات سخت تر و حساس تر نسبت به موضوع رسید.

• در مصاحبه های کیفی ترتیب سؤالات پرسیده شده متغیر بوده و بر اساس مفاهیم و پاسخ های مصاحبه شونده، طراحی سوالات تغییر می کند.

•باید دقیقاً آنچه را که می خواهیم و میزان توضیح لازم را برای مصاحبه شونده روشن کنیم

• هر چه ساختار کمتر باشد تعداد سوالات نیز کمتر می شود

• یادداشت کردن می تواند فرایند مصاحبه را مختل کند و یاداشت نکردن موجب از دست رفتن داده ها می شود

•هر مصاحبه کننده ای نمی تواند موفق شود، مصاحبه گرفتن مهارت ویژه نیاز دارد که اکثر افراد فکر میکنند از آن برخوردارند!

• باید از پرسیدن سوالات جهت دهنده خودداری کرد

• باید مراقب نادیده گرفتن پاسخها بود

• باید زمان را مدیریت کرد و افراد پرحرف را با فیدبکهای کلامی)با بیان روشن سوال و پرسیدن مستقیم ( و غیر کلامی کنترل کرد

 

نکته

مصاحبه ضمن اینکه ابزار مفید و قدرتمندی است اما وقتی مصاحبه در مورد رفتار افراد است، مردم آنچه را که می گویند دقیقاً آن چیزی نیست که انجام می دهند

• رعایت نکات زیر در مصاحبه ضروری است :

• تناسب فضا و سکوت نسبی

• آشنایی با فرهنگ مصاحبه شونده

• عدم کاربرد لغات نا مفهوم و بیگانه از نظر مصاحبه شونده

• تلاش در حفظ ارتباط متقابل در طول مصاحبه

• حفظ سقف زمانی اما بدون سختگیری

• اطمیان از درك درست مفاهیم اصلی

• توجه به درك مصاحبه شوندگان از مصاحبه کنندگان و تاثیر عواملی چون: کلاس اجتماعی،       نژاد، جنس، و فاصله طبقاتی

• ارائه پاسخ به سوالات مصاحبه شونده بعد از اتمام مصاحبه

• راز داری و بیان اینکه مطالب محرمانه خواهد بود

• عوامل بیرونی قطع کننده مصاحبه )تلفن و ...(

• عواملی که موجب حواس پرتی می شوند

• وحشت بدلیل حضور در صحنه مصاحبه)در مصاحبه کننده یا مصاحبه شونده(

• از این موضوع به آن موضوع پریدن

• آموزش)پند و اندرز دادن حین مصاحبه یا اصلاح بیانات(

• خلاصه سازی زود هنگام پاسخ ها

• مصاحبه سطحی

• مطرح شدن اطلاعات محرمانه و شخصی

• وجود مترجم

• پرسیدن سوالات بصورت غیر ماهرانه

Patton سه راهبرد برای کنترل مصاحبه پیشنهاد می نماید:

-1 دانستن هدف مصاحبه،

-2 پرسیدن سؤالات مناسب برای کسب

اطلاعات موردنظر و

-3 ارائه بازخوردهای کلامی و غیرکلامی مناسب

• یادداشت برداری همزمان،

• یادداشت برداری وضبط صدای مصاحبه شونده.

• توجه داشته باشید که :

– پیاده کردن هر نوار، فرآیندی وقت گیر می باشد که البته بستگی به کیفیت صدای ضبط شده دارد